vivieethha

Bệnh đột quỵ tại Đắk Lắk: Dấu hiệu nhận biết, nguyên nhân và cách xử trí cấp cứu​

Đột quỵ là một trong những tình trạng cấp cứu nguy hiểm, có thể xảy ra đột ngột và để lại nhiều di chứng nặng nề như liệt nửa người, rối loạn ngôn ngữ, suy giảm trí nhớ, mất khả năng vận động hoặc tử vong. Việc nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ và đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu kịp thời đóng vai trò quyết định trong việc bảo vệ tính mạng và hạn chế tổn thương não.

Đối với người dân tại Đắk Lắk, chủ động tìm hiểu về bệnh đột quỵ, các yếu tố nguy cơ, cách phòng ngừa và địa chỉ thăm khám là điều cần thiết, đặc biệt với người lớn tuổi, người mắc tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu hoặc bệnh tim mạch.

Xem thêm: thienhanhhospital.com/

Bệnh đột quỵ là gì?​

Đột quỵ, còn gọi là tai biến mạch máu não, xảy ra khi quá trình cung cấp máu lên một vùng não bị gián đoạn hoặc mạch máu não bị vỡ. Khi não không được cung cấp đủ oxy và chất dinh dưỡng, các tế bào não có thể bị tổn thương hoặc chết chỉ trong thời gian ngắn.

Đột quỵ được chia thành hai dạng chính:

Đột quỵ thiếu máu não​

Đây là dạng thường gặp, xảy ra khi một cục máu đông hoặc mảng xơ vữa làm tắc nghẽn động mạch não. Vùng não phía sau vị trí tắc nghẽn không được cung cấp đủ máu, dẫn đến các triệu chứng thần kinh đột ngột.

Tham khảo thêm: Bệnh Viện Thiện Hạnh BMT

Đột quỵ xuất huyết não​

Đột quỵ xuất huyết xảy ra khi mạch máu trong não bị vỡ, khiến máu tràn vào mô não hoặc các khoang xung quanh não. Tình trạng này có thể gây tăng áp lực nội sọ, tổn thương não nghiêm trọng và đe dọa tính mạng.

Ngoài ra, cơn thiếu máu não thoáng qua, thường gọi là TIA, có thể gây các triệu chứng giống đột quỵ nhưng tự hết sau một khoảng thời gian. Tuy nhiên, đây vẫn là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ thực sự và cần được thăm khám sớm.

Tìm hiểu thêm: Bệnh Viện Thiện Hạnh Daklak

Dấu hiệu nhận biết bệnh đột quỵ​

Đột quỵ thường xuất hiện đột ngột. Một số người đang sinh hoạt, làm việc hoặc nghỉ ngơi bình thường thì bất ngờ xuất hiện triệu chứng bất thường.

Có thể ghi nhớ các dấu hiệu cảnh báo bằng nguyên tắc FAST:

F – Face: Méo miệng, lệch mặt​

Khi yêu cầu người bệnh cười hoặc nhe răng, có thể nhận thấy một bên mặt bị xệ xuống, khóe miệng lệch hoặc nụ cười không cân đối.

A – Arm: Yếu hoặc liệt tay chân​

Người bệnh có thể đột ngột yếu một bên tay, một bên chân hoặc cả tay và chân cùng bên. Khi yêu cầu giơ hai tay, một bên tay có thể rơi xuống hoặc không thể nâng lên.

S – Speech: Rối loạn lời nói​

Người bệnh có thể nói khó, nói ngọng, không diễn đạt được câu đơn giản, không hiểu lời người khác hoặc phát âm không rõ ràng. Một số trường hợp vẫn tỉnh táo nhưng không thể nói được như bình thường.

T – Time: Thời gian là yếu tố quyết định​

Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào kể trên, cần gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất có khả năng cấp cứu đột quỵ. Không nên chờ các triệu chứng tự hết và không nên trì hoãn để tìm cách điều trị tại nhà.

Ngoài các dấu hiệu FAST, đột quỵ còn có thể biểu hiện bằng:

• Đột ngột nhìn mờ hoặc mất thị lực ở một hoặc cả hai mắt.
• Chóng mặt dữ dội, mất thăng bằng, đi đứng khó khăn.
• Đau đầu dữ dội bất thường, xuất hiện đột ngột.
• Buồn nôn hoặc nôn, đặc biệt khi đi kèm đau đầu và rối loạn ý thức.
• Tê bì hoặc mất cảm giác một bên cơ thể.
• Lú lẫn, mất định hướng, khó hiểu lời nói.
• Co giật hoặc hôn mê.
• Khó nuốt, sặc khi ăn uống.
• Mất phối hợp động tác, không thể cầm nắm đồ vật như bình thường.

Không phải mọi trường hợp đột quỵ đều có đầy đủ các triệu chứng. Chỉ cần xuất hiện một dấu hiệu nghi ngờ cũng cần xử trí khẩn cấp.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây đột quỵ​

Đột quỵ có thể xảy ra ở nhiều độ tuổi, nhưng nguy cơ tăng lên khi người bệnh có các yếu tố ảnh hưởng đến mạch máu và tim.

Tăng huyết áp​

Tăng huyết áp kéo dài làm thành mạch bị tổn thương, xơ cứng và dễ hình thành cục máu đông. Đây là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất của cả đột quỵ thiếu máu não và xuất huyết não.

Nhiều người bị tăng huyết áp nhưng không có triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, đo huyết áp định kỳ là cách đơn giản để phát hiện và kiểm soát nguy cơ.

Đái tháo đường​

Lượng đường trong máu cao kéo dài có thể làm tổn thương mạch máu, thúc đẩy xơ vữa động mạch và làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối.

Rối loạn mỡ máu​

Cholesterol và các chất béo bất thường có thể lắng đọng trong thành động mạch, tạo thành mảng xơ vữa. Khi mảng xơ vữa nứt vỡ, cục máu đông có thể hình thành và gây tắc mạch não.

Bệnh tim mạch​

Một số bệnh lý như rung nhĩ, bệnh van tim, suy tim hoặc tiền sử nhồi máu cơ tim có thể làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông di chuyển lên não.

Hút thuốc lá​

Nicotine và nhiều chất độc trong thuốc lá gây co mạch, tổn thương nội mạc mạch máu, làm tăng huyết áp và thúc đẩy quá trình xơ vữa.

Uống nhiều rượu bia​

Sử dụng rượu bia quá mức có thể làm tăng huyết áp, gây rối loạn nhịp tim và làm tăng nguy cơ xuất huyết não.

Thừa cân, béo phì và ít vận động​

Lối sống ít vận động, ăn nhiều chất béo, nhiều muối, thường xuyên sử dụng thức ăn chế biến sẵn có thể góp phần dẫn đến tăng huyết áp, tiểu đường và rối loạn mỡ máu.

Tiền sử gia đình hoặc từng bị đột quỵ​

Người từng bị đột quỵ, cơn thiếu máu não thoáng qua hoặc có người thân mắc bệnh mạch máu não cần được theo dõi sức khỏe thường xuyên và kiểm soát chặt chẽ các yếu tố nguy cơ.

Tuổi cao​

Nguy cơ đột quỵ thường tăng theo tuổi. Tuy nhiên, người trẻ vẫn có thể bị đột quỵ do dị dạng mạch máu, bệnh tim, rối loạn đông máu, hút thuốc, sử dụng chất kích thích hoặc các bệnh lý nền khác.

Cần làm gì khi nghi ngờ một người bị đột quỵ?​

Khi nhận thấy người thân có dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ, cần thực hiện các bước sau:

1. Gọi cấp cứu hoặc nhanh chóng đưa người bệnh đến bệnh viện.
2. Ghi nhớ thời điểm người bệnh bắt đầu xuất hiện triệu chứng. Thông tin này rất quan trọng để bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị.
3. Đặt người bệnh nằm ở tư thế an toàn, đầu hơi nâng nếu người bệnh tỉnh táo và không khó thở.
4. Nới lỏng quần áo, giữ cho người bệnh thông thoáng và tránh tụ tập đông người.
5. Nếu người bệnh nôn, đặt nằm nghiêng để hạn chế nguy cơ hít sặc.
6. Mang theo danh sách thuốc đang sử dụng, hồ sơ bệnh án và thông tin bệnh nền nếu có.
7. Đưa người bệnh đến bệnh viện bằng phương tiện an toàn, ưu tiên xe cấp cứu nếu có thể.

Những điều không nên làm​

• Không tự ý cho người bệnh uống thuốc hạ huyết áp, thuốc chống đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu.
• Không cho ăn, uống nước, sữa hoặc nuốt thuốc nếu người bệnh đang nói khó, lơ mơ hoặc có dấu hiệu khó nuốt.
• Không cạo gió, giác hơi, châm cứu hoặc xoa bóp để chờ triệu chứng giảm.
• Không tự ý dùng thuốc dân gian, thuốc nam hoặc các loại thuốc được quảng cáo là “chống đột quỵ”.
• Không để người bệnh tự lái xe đến bệnh viện.
• Không chờ người bệnh tỉnh lại hoặc hết méo miệng, yếu tay chân rồi mới đi khám.

Chẩn đoán bệnh đột quỵ​

Khi đến cơ sở y tế, bác sĩ sẽ đánh giá nhanh tình trạng ý thức, vận động, cảm giác, lời nói, đồng tử, huyết áp, nhịp tim và các dấu hiệu thần kinh khác.

Một số phương pháp có thể được sử dụng gồm:

Chụp CT não​

CT não giúp phát hiện xuất huyết não, đánh giá tổn thương và hỗ trợ phân biệt một số nguyên nhân gây triệu chứng thần kinh cấp tính.

Chụp cộng hưởng từ não​

MRI có thể giúp phát hiện tổn thương thiếu máu não sớm và đánh giá vị trí, phạm vi vùng não bị ảnh hưởng trong những trường hợp phù hợp.

Chụp mạch máu não​

Chụp mạch CT hoặc MRI có thể giúp xác định vị trí tắc nghẽn, hẹp mạch máu hoặc bất thường mạch máu.

Xét nghiệm máu​

Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm đường huyết, công thức máu, chức năng đông máu, mỡ máu, chức năng thận và các xét nghiệm cần thiết khác.

Điện tim và siêu âm tim​

Các xét nghiệm này có thể được thực hiện để tìm nguyên nhân từ tim, đặc biệt khi nghi ngờ rung nhĩ hoặc cục máu đông hình thành trong buồng tim.

Kết luận​

Bệnh đột quỵ là tình trạng cấp cứu có thể gây tổn thương não nghiêm trọng chỉ trong thời gian ngắn. Các dấu hiệu như méo miệng, yếu liệt một bên, nói khó, mất thăng bằng hoặc đau đầu dữ dội cần được xem là cảnh báo khẩn cấp.

Người dân tại Đắk Lắk nên chủ động kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu, duy trì lối sống lành mạnh và khám sức khỏe định kỳ. Khi nghi ngờ đột quỵ, hãy ghi nhớ thời điểm khởi phát, không tự điều trị tại nhà và nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu. Bệnh viện đa khoa Thiên Hạnh hospital có thể là một địa chỉ để người dân tìm hiểu và liên hệ khi cần thăm khám các vấn đề sức khỏe liên quan, đồng thời cần xác nhận trực tiếp dịch vụ cấp cứu và chuyên khoa phù hợp trước khi đến.